Gæsaveiðar hafa verið stundaðar, að talið er, frá þrettándu öld. Fyrst með því að taka þær meðan þær voru í sárum með því að smala þeim saman og síðan rota þær. Einnig voru þær veiddar í net því að framan af var lítið um skotvopn. Þessar aðferðir gengu nærri stofnum landsins sérstaklega heiðagæsastofninum. Á 18. öld hófust skotveiðar á gæs.

Fyrr á öldum var gæsin veidd eingöngu til lífsviðurværis. Það er ekki nema nú á seinni tímum sem menn hafa stundað gæsaveiðar sem sport og til þess að selja. Veiðitími grágæsa og heiðagæsa er frá 20. ágúst til 31. mars. Veiðitími á helsingja er styttri en hann er frá 1. september til 31. mars. Blesgæs er hinsvegar alveg friðuð en bannið á veiðum á henni tók gildi fyrir einu ári síðan. Haglabyssan er mest notuð við veiðar þar sem setið er fyrir gæsinni í morgun og kvöldflugi. Skiptar skoðanir eru þó um veiðar að kvöldlagi. Einnig er gæsin veidd með rifflum en við slíkar veiðar ber að varast að hafa ekki bæi eða önnur mannvirki í bakgrunn allt að 500 hundruð metrum því að kúlan getur borist langa vegalengd. Gæsin kemur til landsins í lok mars og fram í miðjan maí. Grágæsin kemur fyrr en t.d heiðagæsin. Allar gæsirnar nema blesgæs verpa á Íslandi en talið er að meirihluti hennar hafi varpstaði á Grænlandi. Gæsirnar fella fjaðrir fljótlega eftir að ungarnir koma úr eggjum en eggin eru á bilinu 4 til 6 og eru þær í sárum tvær til þrjár vikur. Grágæs er mest veidd á Íslandi og oftast með fyrirsát að morgni.

Áður en haldið er til veiða ber öllum að fara á skotvopnanámskeið og veiðikortanámskeið. Öllum sem stunda skotveiðar frjálst að nota þann aukabúnað sem þeir kjósa. Vel hefur gefist að vera í góðum felulitagalla, þá annaðhvort góðum vöðlum eða smekkbuxum og góðri úlpu því að á veiðitímanum er oft komið langt fram á árið og farið að kólna.Við veiðar þar sem bíða þarf í skurði er gott að vera í vöðlum því oft er vatn í skurðunum. Tálfuglar hafa gefið góða raun en skiptar skoðanir eru á því hversu marga fugla ber að nota. Nauðsynlegt er að hafa góða gæsaflautu til þess að kalla gæs til sín sem er á flugi og einnig til þess að láta gæsir vita sem eru að koma inn að í lagi sé að lenda. Áður en farið er til gæsaveiða ber að skoða vel svæðið, athuga hvort fugl sé á staðnum og hversu mikið og hvort aðstaða sé til að fela sig. Einnig er gott að sjá hvaðan fuglinn kemur. Það er engin trygging að fugl komi inn að morgni þrátt fyrir að mikið sé af gæs deginum áður og það er hluti af spennunni. Þegar mætt er að morgni er myrkur og áður en fuglinn kemur er gott að athuga hvort gæsaskítur sé á svæðinu Ef svo er, er líklegt að hún komi aftur. Gæsaskítur er 1 til 2 cm á breidd og 6 til 9 cm að lengd. Það fer eftir því hvað gæsin er að éta hvernig litur er á skítnum en nýr berjaskítur er kolsvartur og mjúkur. Ef skíturinn molnar þegar þú tekur hann á milli fingranna er hann gamall og oftast ljósbrúnleitur. Eins og áður sagði eru tálfuglar notaðir við veiðarnar því að gæsirnar eru félagsverur og finna öryggi ef aðrir fuglar eru til staðar þegar þær koma inn. Þá skiptir miklu máli hvernig þeim er stillt upp. Ef of margar eru uppréttar metur gæsin það sem svo að það sé hætta á ferð. Best er að hafa nokrrar gæsir á beit og nokkrar í hvíld og einnig að hafa eina til tvær gæsir á vakt í útjaðri hópsins. Gott er að skipta gerfigæsunum í tvo hópa og láta hæsta punkt svæðisins vera lendingarsvæði gæsanna. Ber að passa að tálfuglarnir snúi ekki upp í vindinn því að það merkir að hætta sé á ferð og að gæsirnar séu að búa sig til flugs. Gott er að veiðimaður hafi vind í bakið eða á hlið því að gæsirnar lenda ávallt upp í vindinn.


Mynd fengin úr bók Ólafs E. Friðrikssonar Skotveiðar í Íslenskri náttúru.


Mynd fengin úr bók Ólafs E. Friðrikssonar Skotveiðar í Íslenskri náttúru.

Sumir hafa einnig notað gerviálftir í viðbót við gervigæsir en aðrir telja að svo ætti ekki að gera nema að álftirnar hafi verið á veiðisvæðinu deginum áður.

Hér hef ég stiklað á stóru um hvernig er gott að bera sig að við veiðar á gæsum. Það er enginn einn sannleikur um gæsaveiðar því að gæsin er óútreiknanleg og það ber að bera virðingu fyrir henni. Eins og með allan veiðiskap á einnig að gæta varkárni þegar farið er með skotvopn og góður veiðimaður hirðir svæðið eftir sig og fer eftir því sem landeigandi setur fyrir. Ef þú hefur einhverju við að bæta þá endilega að hafa samband á steini@lydz.net og ég kem því á framfæri fyrir þig.